Nafaka Nedir? Nafaka Türleri, Şartları ve Nafaka Ödenmemesinin Sonuçları
Nafaka Nedir?
Nafaka, boşanma sürecinde veya boşanma sonrasında eşlerin ve müşterek çocukların maddi açıdan mağdur olmalarını önlemek amacıyla mahkeme tarafından hükmedilen düzenli ödeme yükümlülüğüdür.
Nafaka, Türk Medeni Kanunu kapsamında düzenlenmiş olup aile hukukunun en önemli kurumlarından biridir. Özellikle boşanma davalarında nafaka talepleri, velayet, mal paylaşımı ve tazminat talepleri ile birlikte değerlendirilmektedir.
Nafaka davaları ve nafaka artırım, azaltım veya kaldırma talepleri teknik hukuki süreçler içerdiğinden uzman bir İzmir Boşanma Avukatı veya İzmir Aile Avukatı desteği alınması hak kayıplarının önlenmesi açısından önem taşımaktadır.
Yoksulluk Nafakası Şartları Nelerdir?
Yoksulluk nafakası, boşanma nedeniyle ekonomik olarak yoksulluğa düşecek eş lehine hükmedilen nafaka türüdür.
Yoksulluk nafakasına hükmedilebilmesi için;
Nafaka talep eden eşin boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek olması,
Talepte bulunan eşin kusurunun diğer eşten daha ağır olmaması,
Talep eden eşin ekonomik durumunun diğer eşe göre daha zayıf olması,
gerekmektedir.
Yargıtay'ın Yoksulluk Nafakasına İlişkin Görüşü
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 2021/8115 E., 2021/7398 K. sayılı kararında;
"Davalı-karşı davacı kadının sosyal güvencesi olan bir işte çalıştığı, düzenli gelirinin bulunduğu ve tarafların gelir düzeylerinin birbirine yakın olduğu durumda yoksulluk nafakası koşullarının oluşmadığı"
belirtilmiştir.
Bu karar doğrultusunda nafaka talep eden eşin gerçekten yoksulluğa düşecek durumda olması gerekmektedir.
Geliri Olan Eş Tedbir Nafakası Alabilir Mi?
Uygulamada en çok merak edilen konulardan biri de budur.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2017/2415 E., 2021/347 K. sayılı kararına göre;
Kadının yüksek gelir veya mal varlığına sahip olması tek başına tedbir nafakası talebinin reddi için yeterli değildir.
Mahkeme, tarafların ekonomik ve sosyal durumlarını dikkate alarak uygun miktarda tedbir nafakasına hükmedebilir.
Bu içtihat, tedbir nafakasının yalnızca ekonomik ihtiyaç değil, evlilik birliğinden kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmesi amacıyla da değerlendirildiğini göstermektedir.
Türk Hukukunda Nafaka Türleri Nelerdir?
Türk hukuk sisteminde dört farklı nafaka türü bulunmaktadır.
1. Tedbir Nafakası
Tedbir nafakası, boşanma davası devam ederken hükmedilen geçici nafakadır.
Boşanma davası açıldığı andan kararın kesinleşmesine kadar geçen süreçte;
Eş lehine,
Çocuklar lehine,
tedbir nafakasına karar verilebilir.
Tarafların ekonomik durumlarının değişmesi halinde dava devam ederken tedbir nafakasının artırılması veya azaltılması da talep edilebilir.
2. İştirak Nafakası
İştirak nafakası, velayet hakkı kendisine bırakılmayan anne veya babanın çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katkı sağlaması amacıyla ödemekle yükümlü olduğu nafakadır.
Bu nafaka;
Eğitim giderleri,
Sağlık giderleri,
Beslenme giderleri,
Barınma giderleri,
gibi ihtiyaçları karşılamak amacıyla hükmedilmektedir.
Kural olarak iştirak nafakası çocuğun 18 yaşını doldurması ile sona ermektedir.
3. Yoksulluk Nafakası
Yoksulluk nafakası, boşanma nedeniyle ekonomik açıdan yoksulluğa düşecek eş lehine hükmedilen nafakadır.
Yoksulluk nafakası;
Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi,
Nafaka alacaklısının ölmesi,
Yoksulluk halinin ortadan kalkması,
durumlarında sona erer.
Türk hukukunda süresiz nafaka olarak bilinen uygulama da esasen yoksulluk nafakasından kaynaklanmaktadır.
4. Yardım Nafakası
Yardım nafakası, üstsoy, altsoy veya kardeşlerin yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek kişinin talep ettiği nafaka türüdür.
Bu davalarda;
Davacı yardım talep eden kişidir.
Davalı ise kanunen nafaka yükümlüsü olan hısımdır.
Yardıma muhtaçlık hali sona erdiğinde yardım nafakası da sona ermektedir.
Nafaka Kararı Nasıl Tahsil Edilir?
Mahkeme tarafından hükmedilen nafaka ödenmediği takdirde icra takibi başlatılabilir.
Ancak bunun için mahkeme kararının bulunması gerekir.
Taraflar arasında mahkeme dışında yapılan sözlü veya yazılı anlaşmalar nafaka alacağı olarak doğrudan icra takibine konu edilemez.
Bu nedenle nafaka kararlarının mahkeme ilamına dayanması gerekmektedir.
Nafaka Ödememenin Cezası Nedir?
Nafaka borcunun ödenmemesi halinde nafaka alacaklısı icra takibi başlatabilir.
İcra ve İflas Kanunu'na göre;
"Nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlunun, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir."
Borçlu nafaka borcunu ödedikten sonra tazyik hapsi sona erer ve tahliye edilir.
Bu nedenle nafaka borçlarının düzenli şekilde ödenmesi büyük önem taşımaktadır.
Yargıtay Kararı: Nafaka Ödememe Suçu ve Tazyik Hapsi
Yargıtay 19. Ceza Dairesi'nin 2017/3263 E., 2017/5197 K. sayılı kararında önemli değerlendirmeler yapılmıştır.
Kararda özetle;
Tedbir nafakasının boşanma kararının kesinleşmesiyle sona ereceği,
İştirak ve yoksulluk nafakasının ayrıca icra takibine konu edilmesi gerektiği,
Kesinleşen nafaka kararına dayanılarak yeni takip başlatılmadan tazyik hapsi uygulanamayacağı,
belirtilmiştir.
Yargıtay bu nedenle sanığın beraatine karar verilmesi gerektiğini ifade etmiştir.
Nafaka Artırımı ve Nafaka Azaltımı Davaları
Ekonomik şartların değişmesi halinde taraflar nafaka miktarının yeniden belirlenmesini talep edebilirler.
Özellikle;
Enflasyon,
Gelir artışı,
İş kaybı,
Sağlık sorunları,
Çocuğun eğitim giderlerinin artması,
gibi nedenlerle nafaka artırım veya nafaka azaltım davaları açılabilmektedir.
Bu süreçlerde deneyimli bir İzmir Nafaka Avukatı tarafından hukuki destek alınması dava sonucunu doğrudan etkileyebilmektedir.
Sık Sorulan Sorular
Çalışan eş yoksulluk nafakası alabilir mi?
Gelir düzeyi ve ekonomik koşullara bağlıdır. Düzenli ve yeterli geliri bulunan eş lehine yoksulluk nafakası verilmemesi mümkündür.
Tedbir nafakası ne zaman sona erer?
Boşanma kararının kesinleşmesiyle sona erer.
Nafaka ödemeyen kişi hapse girer mi?
Evet. Şartların oluşması halinde üç aya kadar tazyik hapsi uygulanabilir.
İştirak nafakası ne zaman sona erer?
Kural olarak çocuğun 18 yaşını doldurmasıyla sona ermektedir.
Nafaka artırımı talep edilebilir mi?
Evet. Ekonomik koşulların değişmesi halinde nafakanın artırılması veya azaltılması talep edilebilir.
Sonuç
Nafaka; boşanma sürecinde eşlerin ve çocukların ekonomik güvenliğini sağlamayı amaçlayan önemli bir hukuki kurumdur. Tedbir nafakası, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası ve yardım nafakası farklı şartlara bağlı olarak hükmedilmektedir.
Nafaka miktarının belirlenmesi, artırılması, azaltılması veya kaldırılması davaları ciddi hukuki değerlendirme gerektirmektedir. Bu nedenle nafaka uyuşmazlıklarında deneyimli bir İzmir Boşanma Avukatı, İzmir Nafaka Avukatı veya İzmir Aile Avukatı ile çalışılması hak kayıplarının önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.
Kaynakça
4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu
İcra ve İflas Kanunu
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2021/8115 E., 2021/7398 K.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2017/2415 E., 2021/347 K.
Yargıtay 19. Ceza Dairesi 2017/3263 E., 2017/5197 K.